POKOLENIE PRZEMIANY W POLSCE
9 listopada 2025
KONFERENCJA NAUKOWA pn. „Pokolenie Przemiany w Polsce” odbyła się 7 listopada br. w Muzeum Regionalne Ziemi Limanowskiej. Była niejako kontynuacją uroczystej sesji RadyMiasta Limanowa, rozpoczynającej obchody Dnia Niepodległości.
Konferencję rozpoczął Leszek Mordarski, Przewodniczący Rady Miasta Limanowa, który zapoznał uczestników z listami gratulacyjnymi od Władysława Kosiniaka-Kamysza, wicepremiera i ministra Obrony Narodowej, Urszuli Nowogórskiej, posłanki na Sejm RP oraz Patrona Projektu, Witolda Kozłowskiego, wicemarszałka województwa Małopolskiego.
Potem głos zabrała inicjatorka MONIKA KARLIŃSKA-NAWARA, prezes Fundacji przedstawiając genezę projektu. Wyraziła wielką radość, że w tak symbolicznym dniu chorąży Stanisław Mąka, wcześniej szerzej nieznany bohater projektu, zostanie przyjęty do Panteonu Bohaterów Ziemi Limanowskiej. A zasłużył na to całym swoim życiem oddanym służbie Ojczyźnie, najpierw jako strzelec, potem legionista, a od 1918 r. żołnierz zawodowy Wojska Polskiego.
BARTŁOMIEJ STUDNIAREK, pracownik Muzeum, przedstawił prezentację pełną starych zdjęć i kartek pocztowych, pomagając lepiej zrozumieć życie ludzi na przełomie XIX i XX w. na ziemi limanowskiej. Były to czasy dzieciństwa i młodości Stanisława Mąki z Lipowego, który w Limanowej uczył się i podjął pierwszą pracę w browarze Marsa. Barwna opowieść B. Studniarka była kilkakrotnie przywoływana w wypowiedziach kolejnych prelegentów.
O limanowskich bohaterach legionowych mówił JERZY GIZA, autor prawie dwóch tysięcy biogramów bojowników niepodległościowych, jak o nich mówi, głównie z terenów limanowsko-sądeckich. Jego prelekcja była pełna cytatów piewców walki o wolność, które wzmacniały przekaz nadając mu uroczysty charakter. Przypomniał, że samo słowo niepodległość wprowadził jako pierwszy do polskiego „słownika politycznego” oraz życia i świadomości narodowej ks. Stanisław Konarski, a słowo to - jak podkreślał J. Giza - może jest najważniejszym słowem w sensie wspólnotowym.
Dr MATEUSZ DROZDOWSKI, adiunkt w Katedrze Historii Najnowszej i Edukacji Historycznej Instytutu Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Pedagogicznego przedstawił niezwykle interesujący wykład pn. „Między marzeniem a rzeczywistością. Trudna odbudowa Rzeczpospolitej po 1918 r.” Naświetlił konteksty międzynarodowe oraz podejmowane działania o charakterze państwotwórczym w wielu miejscach na ziemiach polskich, które pozwoliły być przygotowanym na moment odzyskania niepodległości. Prelekcja M. Drozdowskiego niezwykle porządkowała wiedzę o tamtych czasach i pozwalała zrozumieć konteksty, o czym z zachwytem opowiadali później uczestnicy konferencji.
SEBASTIAN DRAGA, komandor rezerwy z Akademii Marynarki Wojennej Akademii Marynarki Wojennej, nakreślił uczestnikom konferencji, jak wielkie znaczenie dla Polaków w międzywojniu miał dostęp do morza. Na przykład co roku obchodzone święto Morza odbywało się także w wielu miejscach kraju, bo posiadanie przez Polskę dostępu do Bałtyku miało znaczenie nie tylko symboliczne, ale i gospodarcze. Sytuacja w Gdańsku i blokada portu spowodowała konieczność budowy Gdyni z nową infrastrukturą portową. Tempo inwestycji było imponujące, a do Gdyni zjeżdżali ludzie z całej Polski, by wykorzystać rozwojową szanse i spełnić osobiste marzenia. Ale wrzesień 1939 zmienił wszystko. Niemcy zaatakowali Polskę także od strony morza. Bohaterstwo obrońców na stałe wpisane jest w historię Polski. Ale Sebastian Draga przybliżył tamte wydarzenia ukazując ważne – także dla historii losów Stanisława Mąki konteksty, o których niewiele osób wie. Symbolem rozpoczęcia II wojny światowej stało się Westerplatte i dzień 01 wrzesnia1939 roku, a symbolem najdłuższego oporu Hel i data 02 października1939 roku. Tymczasem walki o Westerplatte trwały niecałe siedem dni i w ich trakcie zginęło około 15 polskich żołnierzy. Bezpośrednie walki na Helu rozpoczęły się dopiero pod koniec września 1939 roku i trwały tylko dwa dni, a zginęło tam ok. 50 osób.
Natomiast walki w obronie Gdyni, a potem Kępy Oksywskiej, rozpoczęły się 1 września, ale trwały bez przerw do 19 września! W ich trakcie zginęło około 1600-1800 polskich obrońców, co stanowi przeszło 10% walczących. I wśród tych poległych był chorąży Stanisław Mąka. Obrona Kępy Oksywskiej nie ma dotąd ani Muzeum, ani nawet izby pamięci.…
Ostatnim prelegentem był dr Adrian Cieślik, archiwista, który opowiadał o szczegółach życia Stanisława Mąki, które znajdujemy w życiorysach pisanych na maszynie lub odręcznie. Wzruszające fragmenty, cytowane przez mówcę pokazywały bezwarunkowy patriotyzm i oddanie ojczyźnie bohatera projektu, a także świadczyły o jego zdolnościach pisarskich i wyjątkowej wrażliwości.
Na koniec konferencji prelegenci wyrazili gotowość do odpowiedzi na pytania. Ta część przerodziła się w znakomitą dyskusję pomiędzy nimi i publicznością, uzupełniająca temat główny.
KONFERENCJA BYŁA STREAMENGOWANA. BĘDZIE TAKŻE DOSTĘPNA NA YOUTUBE, O CZYM POINFORMUJEMY WKRÓTCE.
